| Dossiers | Oostelijk Havengebied: geschiedenis |
Oorspronkelijk (in de 17 en 18e eeuw) was het gebied dat nu bekend staat als het "Ooostelijk Havengebied" een moeras: de Stads-Rietlanden. buiten de stadwallen gelegen en ook buitendijks.
De Hoogte Kadijk, de Zeeburgerdijk en de Diemezeedijk vormden de bescherming tegen het zeewater. Desondanks was er ook al in de 17e en 18e eeuw veel activiteit. 's Lands Zeemagazijn (nu: het Scheepvaartmuseum) en het VOC Zeemagazijn waren er gevestigd (ca. 1820 ingestort). Die werden gebouwd op opgehoogd terrein: de eilanden Kattenburg. Wittenburg en Oostenburg.
Met de aanleg (in de tweede helft van de 19e eeuw) van het Centraal Station en de bouw van de Oranjesluizen veranderde het gebied ingrijpend. Het werd een moderne haven: de Oostelijke Handelskade. Aan de noordzijde werd een "Strekdam" aangelegd. Die moest de schepen aan de Oostelijke Handelskade beschermen tegen hoge golven. De strekdam was de basis van de ontwikkeling van Java- en KNSM eiland.
Rond 1900 is uit de Strekdam het eiland ontstaan. Verbreed en verzwaard is het ook kade en havengebied geworden.
Aan het Java-eiland meerde de Stoomvaart Maatschappij Nederland (bekend van het m.s. Oranje) af. Het KNSM-eiland was het exclusieve terrein van de Koninklijke Nederlandsche Stoomboot Maatschappij.
Het KNSM eiland. Foto: Gemeente Archief Amsterdam
Nu is deze plek bijna onherkenbaar veranderd. Alleen het gebouw links op de achtergrond (de voormalige personeelscantine van de KNSM) staat er nog. Het is nu onderverdeeld in een aantal ateliers.
Op de open plek midden op de foto staat nu het gebouw Pireaus.
Tot het eind van de zestiger jaren was dit een druk havengebied. Daarna fuseerden de Amsterdamse rederijen tot de NedLloyd. En vertrokken vervolgens naar Rotterdam. Als laatste vertrok de KNSM in 1979.
Na jaren verwaarlozing is in het midden van de jaren 90 begonnen met woningbouw. Het KNSM-eiland was het eerst aan de beurt. Daarna is de rest van het Oostelijk havengebied aan de beurt gekomen, zodat nu (2004) dit gebied vrijwel af is en geheel voor wonen en kantoren beschikbaar is. Lees hier meer over de hedendaagse? ontwikkelingen.
Voor meer info: het Oostelijk Havengebied
Update 27 maart 2005: nieuwe foto's toegevoegd
| Volgend | Dossier: De Eilanden |
| Vorig | Oostelijk Havengebied in oude foto's |